Wat is PWM-dimmen?
Wat betekent PWM-dimmen?
Er is een grote kans dat je deze term nog niet eerder hebt gehoord: PWM-dimmen. Wat is het? Heb ik het nodig? En is het relevant voor mij? In dit artikel ga ik je alles vertellen wat je moet weten over PWM-dimmen.
PWM is een afkorting van Pulse Width Modulation (pulse breedte modulatie). Dat klinkt allemaal heel technisch, maar het idee is eigenlijk best simpel. In plaats van de lamp minder stroom te geven, wordt de LED-lamp heel snel aan- en uitgezet. Je stuurt geen halve spanning zoals je doet tijdens normaal dimmen, maar volle spanning in korte pulsen. Tijdens PWM-dimmen gebeurt dit niet één keer per seconde, maar heel vaak per seconde. Zo snel dat jouw ogen het niet kunnen volgen. Jouw ogen maken er een soort gemiddelde van. Daardoor zie je geen knipperend licht, maar gewoon een lamp die feller of zachter lijkt. Dat is wat PWM-dimmen in de basis doet.
Hoe gaat PWM-dimmen in de praktijk?
Zoals verteld bepaalt PWM-dimmen hoe lang de LED per seconde aan staat. Dat heet de duty cycle. Bij 100% duty cycle staat de LED continu aan en heb je een maximale lichtopbrengst. Bij 50% staat hij de helft aan en de helft uit en zie je ongeveer de helft van de lichtsterkte. Je ziet dan gewoon een lamp die half zo fel brandt. Niet knipperend, maar gewoon minder fel. Bij 10% duty cycle is het licht heel zacht. Hierbij is de LED heel kort aan en heel lang uit, steeds weer opnieuw. Jouw ogen maken hier een soort gemiddelde van, waardoor je een lamp ziet die heel zacht brandt, bijvoorbeeld als sfeerlicht.
Wat is het verschil tussen PWM-dimmen en normaal dimmen?
Nu je de techniek achter PWM-dimmen snapt, vraag je je waarschijnlijk af: hoe gaat dat dan met normaal dimmen? Bij normaal dimmen geef je de lamp minder energie. Je kunt het vergelijken met een kraan. Er loopt minder water door de kraan, dus wordt de straal kleiner, en bij licht is dat hetzelfde. De spanning wordt als het ware een stukje afgeknipt en daardoor krijgt de lamp gemiddeld minder stroom en brandt hij minder fel.
Bij PWM-dimmen is dit anders. Hier draai je de kraan niet half dicht, maar zet je hem heel snel aan en uit.
Is PWM-dimmen slecht?
Er wordt vaak gedacht dat dit slecht is voor de levensduur, maar dat is gelukkig niet zo. Sterker nog: soms gaan LEDs met PWM-dimmen zelfs langer mee dan bij analoog dimmen, omdat ze minder warmte produceren. Dit komt doordat bij PWM-dimmen de LED steeds met de juiste spanning en stroom wordt aangestuurd. De LED staat niet continu half aan, maar schakelt snel tussen volledig aan en uit. Daardoor werkt hij telkens in zijn meest efficiënte gebied en wordt er minder energie omgezet in warmte. Bij analoog dimmen gebeurt juist het tegenovergestelde: de LED krijgt een verlaagde stroom, werkt minder efficiënt en warmt relatief meer op. En omdat warmte de grootste vijand is van de levensduur van LEDs, kunnen LEDs bij PWM-dimmen in de praktijk juist langer meegaan.
Zie je PWM-dimmen terug in het licht zelf?
Hoe snel het PWM-dimmen gebeurt, bepaalt of je daar iets van merkt of niet. Bij een lage PWM-frequentie kan het licht gaan flikkeren. Je ziet dit meestal niet direct als je stil naar de lamp kijkt, maar wel in je ooghoeken bij snelle bewegingen of wanneer je met je hand voor het licht beweegt. Ook telefooncamera’s tonen dan vaak strepen of knipperende beelden.
Bij een hoge PWM-frequentie wordt het licht rustiger. Voor het menselijke oog lijkt het dan stabiel. Camera’s kunnen soms nog kleine effecten oppikken, maar voor dagelijks gebruik merk je daar bijna niets van.
Dus kort gezegd: ja, PWM kun je soms terugzien, maar vooral bij lage frequenties. Bij goede verlichting met hoge frequentie merk je er vrijwel niets van.
Conclusie
PWM-dimmen klinkt misschien ingewikkeld of zelfs een beetje spannend, omdat een lamp continu aan en uit wordt gezet. In de praktijk is het juist een slimme en efficiënte manier om LEDs te dimmen. Zolang de PWM-frequentie hoog genoeg is, merk je er als gebruiker vrijwel niets van en geniet je van stabiel, comfortabel licht. Het is dus niet per definitie slecht, maar iets waar kwaliteit en uitvoering een grote rol spelen. Zie je flikkering of ervaar je vermoeide ogen, dan ligt dat meestal niet aan PWM zelf, maar aan hoe het is toegepast. Met goede verlichting en de juiste techniek is PWM-dimmen gewoon een betrouwbare en veelgebruikte oplossing.
